Familieopstellingen
Een familieopstelling… Veel mensen hebben er wel eens van gehoord, maar hebben er geen beeld bij. Eerlijk gezegd is het ook lastig uit te leggen. Het is een werkvorm, die je moet ervaren. Als we dan toch een poging doen, is een familieopstelling een soort van levendige ‘uitbeelding’ waarin de leden van een familiesysteem worden gerepresenteerd door personen. Deze personen noemen we ‘representanten’, die zich daarvoor beschikbaar stellen. De opgestelde personen zijn dus niet de echte familieleden.
Jouw vraag
Een opstelling kan jou helpen om inzicht te krijgen in iets dat zich diep in jouw onderbewuste bevindt. Het kan een beweging in gang zetten die kan leiden tot een verandering in jouw leven, bijvoorbeeld dat je meer vanuit een natuurlijke daadkracht in het leven gaat staan. Een opstelling kan nuttig zijn bij de volgende vraagstukken:
- Ik zet mezelf vaak op een laatste plaats, anderen zijn altijd belangrijker
- Ik weet niet waar ik hoor of ik voel me vaak buitengesloten
- Ik heb vaak een oordeel over mezelf en last van oordelen van anderen
- Ik heb altijd angst om dingen te doen. Ik doe ze wel, maar toch…
- We zijn een (samengesteld) gezin, het loopt niet lekker in ons gezin
- Ik vind het lastig om grenzen te stellen, privé en/of in mijn werk
- Ik ben geadopteerd en heb nooit het gevoel ‘dat ik er bij hoor’
- Ik voel me heel eenzaam
- Mijn relatie loopt niet van een leien dakje
- Er zijn terugkerende strubbelingen binnen mijn familie waar ik last van heb
- Ik heb een burn-out en/of ben depressief
- Ik worstel met een gender- of seksualiteitsthema*
* Gender en seksualiteit zijn twee verschillende, maar gerelateerde concepten, die gaan over wie je bent en tot wie je je aangetrokken voelt. Gender (man, vrouw, non-binair, etc.) gaat over je innerlijke gevoel van identiteit en hoe je je uitdrukt, terwijl seksualiteit gaat over wie je aantrekkelijk vindt (hetero, homo, bi, etc.).
Bovenstaand is slechts een kleine opsomming. Van belang is in elk geval dat er iets is waar je tegenaan loopt of waar je last van hebt. Nieuwsgierigheid is geen goed uitgangspunt voor een opstelling (bijvoorbeeld willen weten wat er speelt of heeft gespeeld tussen je ouders). Wel kan je als ouder altijd een opstelling doen voor je kind.
Tijdens een workshop familieopstellingen kan je overigens ook andere thema’s aan bod laten komen. Je kunt bijvoorbeeld een keuzeopstelling doen (je hoofd zegt bij een te maken keuze iets anders dan je hart en je weet het even niet meer). Ook kan je naar je loopbaan kijken (je wilt bijvoorbeeld graag iets anders, maar je weet nog niet wat) of de oorzaak van een ziekte opstellen.
Werkwijze
Wanneer je een familieopstelling bijwoont, zitten alle aanwezigen in een kring. De vraaginbrenger heeft een kort inleidend interview met mij als begeleider. Een vraaginbrenger ontvangt van mij daarom vooraf altijd een lijst met vragen ter voorbereiding. Afhankelijk van het thema stel ik een aantal vragen, zoals:
- Hoe ziet je gezin van herkomst eruit?
- Zijn er familieleden die tegen hetzelfde aanlopen als waar jij tegenaan loopt?
- Is er sprake geweest van impactvolle gebeurtenissen in je jeugd of in je familiesysteem? En wil je daar iets over vertellen?
- Weet je of er dingen gebeurd zijn in de oorlog?
- Is er in je familiesysteem sprake geweest van abortussen, miskramen en/of vroegtijdig overleden personen?
Representant zijn
Na het interview begin ik met het uitnodigen van representanten. Een representant is iemand die een van de familieleden of de vraagsteller zelf vertegenwoordigt. Je hebt altijd het volste recht om op dat moment ‘nee’ te zeggen.
Deze representanten stellen zich in de ruimte op, daar waar hun voeten zich heen bewegen. Zo nemen ze een positie in ten opzichte van elkaar. Je voelt, denkt en handelt op dat moment intuïtief, alsof jij die betreffende persoon bent. Je kan je bijvoorbeeld zwaar voelen, vrolijk, eenzaam of aan de grond genageld staan. Zelfs al weet je helemaal niets van die persoon of de situatie af. En dát, dat is niet uit te leggen. Dat is echt een kwestie van ervaren. Representanten zijn belangrijk in een opstelling, omdat ze informatie uit het familiesysteem zichtbaar kunnen maken.
Iedereen kan representant zijn. Het is geen trucje, je volgt gewoon je innerlijke beweging. Iedereen kan het, zelfs als je nog nooit een opstelling hebt meegemaakt. Het enige dat belangrijk is, is een open, nieuwsgierige, respectvolle en integere houding.
Ook bij een representant (en zelfs als je niet eens in de opstelling staat, maar aan de kant zit) kunnen eigen thema’s aangeraakt worden. Aanwezig zijn bij een opstelling kan ook jou helpen bij het vinden van antwoorden op eigen thema’s en dus ook voor jezelf een helende werking hebben.
Kinderen en opstellingen
Als ouder mag je altijd voor je kind een vraag inbrengen, zeker wanneer ze jong zijn. Houd er rekening mee dat kinderen bij uitstek vaak laten zien wat er tussen ouders speelt. Jouw kind hoeft niet aanwezig te zijn.
Meer inzicht in systemisch werk
Of je nu therapeut of onderwijzer bent, verkoper of journalist, psycholoog of rechter: de systemische zienswijze maakt dat je anders, dieper en helderder kunt waarnemen en handelen binnen je werk of daarbuiten. Je kunt iets benaderen vanaf een andere kant en zo nieuwe perspectieven zien. Wil je daarom meer weten over systemisch werk en familieopstellingen of ben je zorgaanbieder en wil je (individueel of met je team) een stuk verdieping en anders leren kijken naar vraagstukken?
Ik vertel je graag meer over de wetmatigheden binnen systemisch werk en over dynamieken of patronen binnen familieopstellingen, zodat je op een totaal andere manier tegen bepaald gedrag of patronen aan leert kijken. We combineren theorie met praktijk en doen een aantal oefeningen zodat je kunt ervaren wat systemisch werk is. Afhankelijk van je wensen, maak ik een training op maat.
Een scholingsagenda is nog in ontwikkeling, maar ben je geïnteresseerd, vul dan alvast het contactformulier in!